Hoe kunnen mensen met een lichte tot matige verstandelijke beperking ondersteund worden in het leiden van een betekenisvol en betrokken leven? Deze vraag stond centraal in het promotieonderzoek (juli 2025) van Aniek van Herwaarden, uitgevoerd bij Driestroom in samenwerking met de Radboud Universiteit.
Het onderzoek stond onder begeleiding van prof. dr. Robert Didden, dr. Nienke Peters-Scheffer en prof. dr. Vaso Totsika.
In haar proefschrift: “A meaningful and engaged life for people with intellectual disabilities: Exploring approaches to measurement and promoting well-being through Active Support” laat Aniek van Herwaarden zien dat kwaliteit van leven om meer gaat dan comfort of tevredenheid. Echte kwaliteit van leven gaat ook over groei, verbondenheid, autonomie en betekenis — ofwel: alledaags geluk.
Wat mensen belangrijk vinden om geluk te ervaren Voor haar onderzoek sprak Aniek met mensen met een lichte tot matige verstandelijke beperking, hun verwanten en hun begeleiders. Zij gaven duidelijk aan wat voor hen belangrijk is om zich gelukkig te voelen. Dat zit in gewone, dagelijkse dingen maar ook in hele grote bijzondere dingen. Een belangrijke voorwaarde is acceptatie en respect. Mensen willen gezien worden om wie ze zijn, wat ze kunnen en wat zij belangrijk vinden. Pas dan ontstaat ruimte voor geluk en welbevinden.
Eudaimonistisch welbevinden Traditioneel wordt geluk vaak gezien als het ervaren van plezier en het vermijden van ongemak. Aniek richtte zich in haar onderzoek op een andere vorm van welbevinden: het eudaimonistisch welbevinden. Dat draait om persoonlijke groei, zingeving, verbondenheid en het realiseren van levensdoelen.
Uit haar onderzoek blijkt dat deze vorm van welbevinden ook belangrijk is voor mensen met een verstandelijke beperking. Niet alleen je goed voelen, maar vooral meedoen, betekenis ervaren en jezelf kunnen zijn maken het verschil.
Als mensen de juiste ondersteuning krijgen om betekenisvolle activiteiten te ondernemen, krijgen ze de kans om te floreren en zich op alle vlakken écht gelukkig te voelen.
Wat laat de outcomemeting zien? Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat veel bestaande metingen van kwaliteit van leven weinig laten zien van echte verandering. Mensen geven vaak stabiele scores op tevredenheid, ook als hun dagelijkse leven wél verbetert.
Door te meten op eudaimonistisch welbevinden — zoals betrokkenheid, autonomie, betekenis en persoonlijke groei — wordt beter zichtbaar wat ondersteuning oplevert. Deze manier van meten sluit beter aan bij wat mensen zelf belangrijk vinden én laat veranderingen in het dagelijks leven duidelijker zien.
Van wetenschap naar praktijk In het onderzoek is ook gekeken naar de effectiviteit van Active Support. Elementen van Active Support worden bij Driestroom toegepast binnen de methodiek Alledaags geluk.
Deze elementen helpen begeleiders om mensen actief te betrekken bij betekenisvolle activiteiten. De resultaten zijn veelbelovend: mensen doen meer sociale activiteiten, ervaren meer eigen regie en laten verbetering zien in hun kwaliteit van leven. Vooral het meedoen, het zelf doen en het samendoen maakt hierin het verschil.
Het onderzoek biedt waardevolle inzichten voor praktijk, beleid en verdere ontwikkeling. Het laat zien dat wanneer we écht luisteren naar mensen met een ondersteuningsvraag en hen betrekken bij hun eigen leven, dit leven rijker, zelfstandiger en betekenisvoller kan worden.
